تریاک، عصارهٔ کم آبگردیده گیاه خشخاش میباشد که از خراشیدن این گیاه، بهدست می آید.بهترین دکتر ترک اعتیاد مشهد[۳] حدود ۱۲ درصد از تریاک را مرفین، تشکیل میدهد که یک آلکالوئید اپیوئیدی ضد درد میباشد. مرفین از روش فرایندهای شیمیایی به هروئین و بقیه اپیوئیدها برای مصارف درمانی و ساخت و ساز مواد مخدر تبدیل میشود. در تریاک، آلکالوئیدهای دیگری به عنوان مثال کدئین، نارسئین، پاپاورین، نوسکاپین و تبائین نیز وجود داراست. تریاک به روشٔ سنتی، با ساختوساز خراش بر روی کپسولهای بذر و در واقع میوه گیاه خشخاش و عدهآوری عصاره (لاتکس) و کم آب کردن آن ساختوساز میگردد.[۴] با تبدیل تریاک به مرفین، %۸۸ از وزن تریاک کاهش یافته و قاچاق آن، سهل وآسانخیس شود. با تبدیل مرفین به هروئین، تأثیر آن نسبتاًً ۲ موازی گردیده و ارزش نسبی آن نیز ارتقاء می یابد.[۵][۶]
مصرف مداوم مرفین منجر ارتقاء نیاز تن و تعلق فیزیکی بهاین ماده و بهوجود داخل شدن تحمل دارویی و اعتیاد میشود. تریاک از دیرباز بهاستدلال مختصات ضد درد آن، گزینه اعتنا پزشکان و جراحان بودهمیباشد.
واژه و کلمهشناسی
تریاک، از کلمه و واژه یونانی θηριακή (به انگلیسی: Theriac) در معنای جان دار وحشیی، وارد لهجه فارسی شده است. در فرهنگ و تمدن قدیم یونانی، تریاک، نوشدارو گزیده شدن با حیوانها وحشی بودهمیباشد و به همین انگیزه در فارسی قدیم نیز تریایک در معنای پاد زهر بودهمیباشد.[۷]
ترکیبات
همینطور مشاهده کنید: اپیوئید
ساختار شیمیایی مرفین، مادهٔ فعال مهم تریاک
ساختار شیمیایی کدئین، مادهٔ فعال دیگر تریاک
تریاک دربردارنده دو مجموعه مهم از آلکالوئیدها میباشد.
فنانترنها برای مثال مرفین، کدئین و تبائین، که ترکیبات سایکو اکتیو مهم تریاک میباشند.[۸]
ایزوکوئینولینها به عنوان مثال پاپاورین و نوسکاپین که تأثیر قابل توجهی بر دستگاه عصبی مرکزی ندارند.
مرفین، مهم ترین و رایجترین آلکالوئید تریاک میباشد که ۱۰ تا ۱۶ درصد از کل آلکالوئیدهای تریاک را تشکیل می دهد. این ماده همچین استدلال مهم تأثیرات منفی تریاک مانند ادم ریوی، ایرادات تنفسی، کما و بعضا خطاها قلبی و ریوی میباشد.
کاربردهای درمانی
پزشکان و دندانپزشکان شبهافیونیها را برای التیام دادن دردهای خراب یا این که مزمن ناشی از بیماری، جراحی یا این که آسیبها تجویز مینمایند. در پزشکی اهل ایران از مجالهای قدیم تریاک تحت عنوان دارو حضور داشته رازی و ابن سینا و بقیه افراد آن را برای معالجه پیشنهاد کردهاند.
امروزه اکثری داروهای شبهافیونی بهطور تصنعی ساخته میشوند به عنوان مثال اکسیکدون، مپریدین، هیدروکدون و هیدرومورفین
داروهای شبهافیونی همینطور برای تخفیف سرفه میانگین تا شدید و اسهال نیز به شغل میروند. شبهافیونیهایی مانند متادون و بوپرونورفین برای درمان اعتیاد به شبهافیونیهای دیگر مانند هروئین کاربرد دارا هستند.
سوءمصرف و اعتیاد
مصرف زمان بربرهه زمانی و مداوم تریاک منجر ارتقا نیاز تن و تعلق فیزیکی بهاین ماده و بهوجود وارد شدن تحمل دارویی و اعتیاد میگردد. معتادان به تریاک در کشورایران، روزمره بهطور معدل ۸ گرم تریاک مصرف مینمایند.[۹][۱۰] بعضا از داروهای شبهافیونی رسمی تجویز گردیده مانند کدئین، هیدرومورفون، اکسیکدون نیز گزینه سوءمصرف قرار می گیرند. مبتنی بر یک بازرسی که در سال ۱۹۹۹ صورت گرفته جمهوری اسلامی ایران بیشتراز هر جای دیگری با دغدغههای ناشی از مصرف تریاک غیر رسمی روبروست. بر پایه ی این مطالعه ۲٫۸ درصد از جمعیت ۱۵ تا ۶۴ سال جمهوری اسلامی ایران در گیر این اختلال میباشند.[۱۱]
تاریخچه
مردی از خویشانٔ آخا در تایلند در حالا کشیدن تریاک
تصویر یک شیرهکشمنزل در چین از لحاظ یک دنیاگرد غربی در قرن نوزدهم
خاستگاه اولٔ گیاه خشخاش سواحل مدیترانه باشد که به طور طبیعی در آنجا میروییدهمیباشد. بخش اعظمی از منابع کهن مثلا سفرنامه ناصر خسرو خاستگاه تریاک را مصر معرفی کردهاند ولی تفحصهای نو گویای آن میباشد که اسرار به فعالیت آوردن و مصرف تریاک از شرق اروپا در حیطهٔ بالکان و دور و بر دریای سیاه به جنوب و از آنجا به غرب شیوه یافتهمیباشد.
کشت خشخاش بهمراد به کارگیری غذایی از دانههای آن، و تخفیف درد و بیحسی و مراسم مذهبی دستکم از بعدازظهر برنز بدین سو ادامه داشتهمیباشد. سومریان، آشوریها، مصریها، هم محلی جزیره کرت، مینوسیان، یونانیان، رومیها، ایرانیان و اعراب هرکدام در معرفی این گیاه نقشی داشتهاند.
مصرف تریاک به صورت سنتی آن تا هنگام نبرد داخلی ایالات متحده ادامه یافت. از آن پس با کسب مرفین و امکان تزریق آن این دارو به مهمترین داروی ضد درد برای مجروحان جنگی تبدیل شد. مرفین هنوز هم پرمصرفترین دارو برای مجروحان جنگی و مصدومان سوانح میباشد.
باستانشناسان به شواهدی دست یافتهاند که از کشت تریاک در ۱۵٬۰۰۰ سال پیش حکایت مینماید، البته تحقیق سابقه تاریخی برجای باقیمانده این زمینه را که مردمان باستان بر خاصیت و مزایای دارویی تریاک درایت داشتهاند به ثابت نمیرساند؛ آنها ممکن میباشد از این جنس بهطور سنتی و سوای اگاهی از کیفیت همت آن به کار گیری کرده باشند. در امپراتوری روم احتمالاً از تریاک در مراسم مذهبی به کارگیری میکردند، شاید از اثرات این دارو برای نمادین کردن پروسه مرگ و حلول روح در کالبدی دیگر افتتاح نموده باشند. حتی سابقه دیرینخیس حاکی از آن میباشد که مردمان باستان احتمالاً بر این یقین بودهاند که تریاک میتواند شورنصیب باشد، هرچند شواهدی که بر پایه ی به کار گیری تفریحی از تریاک باشد در چنگ وجود ندارد.[۱۲]
نزدیک به سال ۳۴۰۰ ق. م کنار دریانشینان دجله و فرات تریاک به فعالیت میآوردند. سومریها آن را با اسم «ها» و «جل»، به معنای گیاه شور شناخته و تصور می گردد مصریها طریق کشت و مصرف خشخاش را از سومریها آموخته باشند. مثالای از تریاکی که از بقعهٔ «چا» در مصر به دست آمدهمیباشد، به سده ۱۵ قبل از به دنیا آمدن میرسد و تریاک شهر «تب» در مصر آوازه متعددی داشت. اسم این مخدر در سنگنبشتههای آشوری هم آمدهمیباشد. آشوریان آن را «روغن شیر» میخواندهاند.
در سدهٔ ۱۳ قبل از به دنیا آمدن زمانه طلایی تریاک با کشت کلان آن در تبس پایتخت مصر شروع شد، بازرگانان تریاک را از مصر به کارتاژ، یونان و اروپا میبردند. بعد از آن کشت خشخاش در قبرس توسعه قابل مراعاتای داشت و تریاک که یکی مهم ترین داروهای یونان در آن هنگام شمرده می شد از روش حمله اسکندر به کشورایران و هند رویه یافت.
اثرات رازآلود و خیره کننده تریاک سبب ساز شوید تا در اکثری از نقاط به عنوان مثال یونان باستان در مراسم آیینی و مذهبی همانند دارویی مقدس از آن استعمال شود و در اُدیسه نوشتهٔ هومر، حماسهسرای بلندمرتبه یونان، نیز از آن خاطر شده است. رومیان نیز از روش یونانیان با این داروی مخدر آشنا شدند. تریاک نزد آنان دارویی مذهبی و نمادٔ خواب و مرگ بود و سومنوس ایزدبانوی خواب یک مجموعه گیاه خشخاش در اختیار داشت.
عربها که از روش مصریها با تریاک تحت عنوان یک داروی مسکن دردها آشنا گردیده بودند، ایجاد و کسب و کار آن را به صورت یک صنعت والا سامان دادند. با توسعه حکومت خلفای اسلامی بازرگانان عرب، تریاک را که کالایی ارزشمند بسیار، وسعت نادر و در موقعیت ساده فاسد نشدنی بود، با خویش به سراسر عالم بردند.
با شروع مبارزههای صلیبی، تریاک مجدد در اروپا دوستداشتنی شد. جنگجویان مسیحی از روش مسلمانها با تریاک آشنا گردیده و با نقل ماجراهای فرضی از توان جادویی گیاه خشخاش و تریاک و تأثیر شربت سحرآمیز آن بر سربازان رخنه ــ که با تناول کردن تریاک خویش را رویینبدن میپنداشتند- افسانههایی را در زمینه ی این گیاه دارویی رایج کردند. نظیر اینگونه افسانههایی در کشور ایران نیز رایج گردیده و از جمله در شاهنامه اسدی طوسی چشم میگردد.
با ضعف اقتدار عربها، بیزنس تریاک به دست ونیزیها به زمین خورد. دراین فرصت امپراتوران مغول هند نیز به درآمد سرشار این کالا پی بردند و کشت خشخاش را در هند تشویق کردند. مصرف معمولی تریاک در اجتماعات آن روز، منجر بروز اعتیاد فی مابین عده ای از عموم و عیب گیری گروهی از دانشمندان از مصرف بیراهٔ تریاک شد. طبیعیدان فرانسوی پیر بلون بعد از رجوع و برگشت از هجرت آسیای صغیر و مصر در سال ۱۵۴۶ دربارهٔ معتادان شکاف اینگونه نوشت: «نمیقدرت ترکی را روءیت کرد که تا واپسین دینار پولش را برای خرید تریاک ندهد. یک رخنه مدام با خویش تریاک داراست، خواه در پیکار و خواه در صلح. شکافها بعد از میل کردن تریاک خویش را دلیرتر فکرمیکنند و از مخاطرات نبرد نمیهراسند. در طی پیکار هر شکاف هر مقدار تریاک پیدا نماید، می خرد، چنانکه دیگر خریدن تریاک بسیار طاقت فرسا میگردد.» و دربارهٔ بیزنس تریاک میگوید: «۵۰ شتر دیدم که توشه آن صرفا تریاک بود و به سوی اروپا میرفت.» آکوشتا پزشک معالج پرتغالی هم تریاک را شایسته ترین نحوه گمراهی عموم مشرق زمین میخواند و میگوید: «تریاک آن ها را آنچنان پست کردهمیباشد که بدن به هر ذلتی می دهند».
تریاک در قرن چهارم میلادی به چین هم رسید، البته صرفا بعد از نقطه نهایی سدههای وسط و استارت سفرهای دریایی دولتهای اروپایی بود که آن ها بیزنس پرسود تریاک را دریافتند. مصرف تفریحی تریاک بهطور کبیر از سده ۱۵ میلادی در چین استارت شد. در بالا به جهت کمیابی و گرانی بهندرت واقعه میبهزمینخورد. ولی از قرن هفده به بعد از آن بیزنس تریاک صورت منظمی پیدا کرد و با پیشرفت مصرف آن خصوصیت اعتیادآوری آن معلوم شد. در ۱۷۲۹ مصرف تریاک در چین ممنوع شد. موازنه منفی تجاری انگلیس در مقابل چین موجب شد که انگلیسیها برای ارتقاء صادرات خویش و بهبود ذخایر ارزیشان، چینیها را به مصرف تریاک که در هند کاشته می شد تشویق نمایند.
مخالفت امپراتور چین با بارگیری محمولههای تریاک در بنادر این مرزو بوم به دو نزاع تریاک در ۱۸۴۰ و ۱۸۵۸ بین بریتانیا و چین باعث شد. چین در هر دو پیکار باخت خورد و انگلیسیها بیزنس تریاک را در سراسر چین بهدست آورند. رفتهرفته با ارتقاء مصرف، ساخت و ساز تریاک در درون چین نیز استارت شد تا جایی که در سال ۱۹۰۵ بیشتراز یکچهارم مردان چینی به تریاک اعتیاد داشتند. در بقیه نقاط عالم هم تا پیش از اواخر قرن نوزدهم مصرف تفریحی یا این که اعتیادآور تریاک بسیار بهندرت حادثه میزمینخورد.
تاریخچه تریاک در کشور ایران
استارت تریاک کاری در جمهوری اسلامی ایران
کاهش ایجاد ابریشم و خشکسالیهای پشت سر هم سبب ساز چالش اقتصادی گردیده بود. احتمالاً این سبب شد سپهسالار بفکر بیافتد که از درآمد صدور تریاک می گردد به سرزمین امداد کرد.
میرزا حسین خان سپهسالار در مأموریت بمبئی، حدود ۱۸۵۰ میلادی در یک کدام از گزارشهای خویش منافع کشت خشخاش در جمهوری اسلامی ایران را از دید صادرات گوشزد کرد و دولت نیز بر پایه ی این گزارش، کشت خشخاش را در امر قرار بخشید و به اشاعه آن پرداخت.[۱۳]
فریدون آدمیت مینویسد:
تا نصفه سدهٔ پیشین نیز کشت خشخاش رواجی نداشت و در نوشتههای مؤلفان فرنگی که دراین مجال به جمهوری اسلامی ایران آمدهاند، هیچ اشارهای به تریاک کشیدن نیافتیم. و درحال حاضر آنکه از عادت غلیان کشیدن و کشت تنباکو اکثر وقت ها حرف گفتهاند. ولی در همین سالهاست که می بینیم به کشت تریاک توجهی شده است؛ برای مثالً در ۱۲۶۷ قمری (۱۸۵۰م) تریاککاری در حوالی طهران به مرحله تست درآمد که نتیجه ها آن را بسنجند. بعداز ده سال یعنی از حدود سال ۱۲۷۷ قمری (۱۸۶۰ م) به بعد از آن میباشد که در اثر ها مؤلفان اروپایی به عادت تریاک کشیدن [ایرانیان] اشاره شده؛ تا اینکه دامنه آن پهناور شد و اکثر زمان ها ولایات کشورایران را فرا گرفت. ظاهراً از ۱۸۷۰ میلادی تریاک جمهوری اسلامی ایران بهتیتر ماده صادرات میانالمللی درآمد، و کشاورزان رفتهرفته قسمتی از زمین ها گندمخیز را به کشت خشخاش اختصاص دادند.[۱۴]
در اولین سال زراعی بعداز صدارت سپهسالار کشت تریاک چنان توسعه و گسترش یافت که در کنار استدلال خشکسالی بهتیتر یکیاز عامل ها مؤثر در رکود کشت غلات و بقیه تولیدها، موجب بروز قحطی وحشتناک در مرز و بوم شوید.
کنسول انگلیس در بوشهر دراینباره مینویسد:
«یکسری سال پیشین بهره حاصله از تریاک، اعتنا ایرانیان را جلب کرد و نسبتاًً همه زمین ها جانور و مطلوب در یزد، اصفهان و جاهای دیگر به کشت خشخاش تخصیص یافت و کشت غلات و بقیه محصول ها پشتگوش انداخته شد . . . [این موضوع] با خشکسالی و بقیه عامل ها تلفیق شد و سبب به قحطی سال ۱۸۷۱–۱۸۷۲ شوید.»[۱۵]
ضابطه تریاک
قبل از سال ۱۲۸۹خ رسمی برای تریاک وجود نداشت و این ماده مخدر یک کدام از کالاهای صادراتی قانونی مملکت بود[۱۶]
وزیر مالیه مرتضیقلی خان صنیعالدوله لایحه ای با تیتر «تحدید تریاک» به مجلس ارسال کرد که در ۲۱ اسفند ۱۲۸۹ به ثبت مجلس شورای ملی رسید که برای تریاک مالیات انتخاب (مثقالی سیصد دینار) و مصرف شیره تریاک را ممنوع و مصرفکنندگان تریاک را مکلف می کرد بعد از مصرف، سوخته تریاک را به وزارت مالیه تحویل دهند و برای هر مثقال سه شاهی حقالزحمه اخذ نمایند. دولت از این سوخته برای اشخاصی که قوی به سوراخ شیره نبودند، استعمال می کرد.
ضابطه تحدید تریاک در جهت از در بین بردن بدون نقص و تدریجی مصرف تریاک در جمهوری اسلامی ایران مقرر کرد که از دو سال آنگاه، مالیات تریاک هرساله یکصد و پنجاه دینار ارتقا یابد و بعد از هفت سال، مصرف شیره به طور بی نقص ممنوع و مصرف تریاک فقط تحت عنوان دارو مجاز خواهد شد. با این حالا، ساخت تریاک در کشورایران به خواسته صادرات ادامه مییافت و حتی تشویق میشد زیرا این ضابطه، تریاک صادراتی را از مالیات معاف کرد.[۱۷] با وجود این ایجاد و مصرف تریاک در درون کشورایران ارتقا یافت.
به گفته عبدالله یاسایی نماینده سمنان و دامغان، در سیستان و خراسان «اکثر زمان ها عائلهها از زن و مرد و اطفال دچار میباشند به استفاده افیون. ای بسا عائلهها که در فیض استفاده افیون از هستی ساقط گردیدهاند و در تنگنای فقر و وفاقه افتاده، بیراهحل و پریشان گردیده، به حدی که سرگرم تکدی گردیدهاند».
ترویج شیرهمنزلها در جمهوری اسلامی ایران نیز در سالهای آخری عصر قاجار از خراسان و سیستان شروع شد و به طهران رسید.[۱۸]
در سالهای نهایی زمان قاجار، کشور ایران از تأمین کنندههای عمده تریاک دنیا بود و سالیانه هفت و نیم میلیون تومان از اینراه درآمد داشت.
ایجاد و بیزنس
در سال ۱۹۸۰ حدود ۲ هزار بدن تریاک (چه رسمی و چه غیر قانونی) به بازار عرضه شد و به ۵ هزار بدن در سال ۲۰۰۰ رسید. سازمان بهداشت جهانی برآورد کرده که برای تأمین نیازهای پزشکی جهان بایستی ساخت و ساز تریاک پنج موازی بیشتر گردد. در سال ۲۰۰۲ بها تریاک برای کشاورزان حدود ۳۰۰ دلار برای هر کیلو و برای خریداران ۸۰۰ دلار بود ولی در خیابانهای اروپا ارزش آن به ۱۶ هزار دلار میرسید.
امروزه افغانستان مطرح ترین خالق تریاک دنیاست. تا قبل از دستور نهی کردن کشت تریاک به وسیله طالبان در سال ۲۰۰۰ این مرز و بوم هر سال حدود ۷۰ درصد تریاک جهان را تأمین می کرد. در آن سال ایجاد تریاک این سرزمین ۹۴ درصد کاهش یافت.
1سال سپس ایالات متحده و متحدانش به افغانستان حملهور گردیده و طالبان را سرنگون کردند. کشت خشخاش بهسرعت ارتقا یافته و افغانستان رده خویش را تحت عنوان وسیع ترین خالق این کالا از برمه پس گرفت.
در سال ۲۰۰۶ ساخت تریاک در افغانستان به بالاترین معیار خویش در تاریخ رسید. مطابق برآورد اداره مواد مخدر و جرایم سازمان ملل؛ در سال جاری در افغانستان ۶۱۰۰ بدن تریاک در ۱۶۵۰ کیلومتر مربع کشت شد که هم اندازه ۸۲ درصد ساخت و ساز جهانی بودهمیباشد.
بها هروئین به دست آمده ۳٫۵ میلیارد دلار بود که ۷۰۰ میلیون دلار آن بخش کشاورزان افغان شده است. با این درحال حاضر کشت تریاک که به ارزش ۱۳۸ دلار در هر کیلو به فروش می سید تا ده موازی کشت گندم برای کشاورزان سودآور بودهمیباشد.
در وسط قرن بیستم بیشترین ساخت و ساز تریاک در جنوب شرقی آسیا پر اسم و رسم به مثلث طلایی مشتمل بر کشورهای برمه، تایلند و لائوس ایفا میشد. فعلا نیز بعداز افغانستان کشورهای مثلث طلایی (به ویژه برمه)، پاکستان، کلمبیا، گواتمالا و مکزیک تولیدکنندگان آینده تریاک میباشند.
ساخت رسمی تریاک نیز در بخش اعظمی از کشورها با تحقیق سازمانهای رسمی ایفا میگردد. در طریق رایج ساخت پزشکی تریاک تمام گیاه خشخاش (به جز ریشه و برگ) در یک محلول اسیدی قرار میگیرد و آنگاه آلکالوئیدها از آن دستیابی گردیده و تلخیص میگردد. این شیوه در زمانه نبرد دوم جهانی در بریتانیا ابتکار عمل شد.
در هند ساخت و ساز رسمی تریاک ایفا میگردد. در سال ۲۰۰۸ کشاورزان میتوانستند تایید صلاحیت کشت تریاک در هزار متر مربع زمین خویش را گرفته و برای محافظت جواز خویش می بایست ۵۶ کیلو تریاک نپخته خالص را به دولت بفروشند.
شیوههای مصرف
تریاک ناپخته توقیفگردیده در افغانستان
تناول کردن و تدخین (دود کردن) دو نحوه مصرف معمول تریاک میباشند. تزریق تریاک بسیار خطرناک میباشد زیرا قسمتهای نامحلول در آب متعددی دارااست و می تواند سبب ساز ایست قلبی خواهد شد. قبل از میل کردن تریاک معمولاً آن را حرارت داده و میپزند یا این که در آب حل کرده و تنها قسمت محلول در آب را میخورند. زیرا مرفین و بیشتر آلکالوئیدهای مؤثر تریاک محلول در آب میباشند. در قرن نوزدهم، دمنوش خشخاش یک آبمیوه معمول دارویی بود، ولی در قرن بیست و یکم این عادت معمولاً به معتادان تریاک محصور میشود.
حرارت دادن به تریاک به خواسته ساخت و ساز دود میتواند محتویات این دارو را کم کند. تریاک به مراتب ضعیفخیس از بعضی مواد ساخت گردیده نتیجه ها از آن مانند مرفین و هروئین میباشد. این واحد سنجش در بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ موازی تقریب زده میگردد. خلال این، در حالیکه تمام دُز هروئین مصرفی ممکن میباشد کاسه تعدادی ثانیه جذب خواهد شد، یه خرده تریاک به اندازه یک پیپِ پُر، در مقطع وقتی بسیار زمان برخیس کشیده میشود و به آهستگی تأثیرات خوش خویش را به مصرفکننده میچشاند. تدخین تریاک، طرزهای مختلفی داراست که استعمال از وافور و ابزارهای چپقمانند دیگر و همینطور به کار گیری از سیخ و سنجاق شیوههای رایج میباشند. شعر سرا انگلیسی، سمیوئل تیلور کولریج و همینطور تامس د کوئینسی، به دلایل پزشکی مصرف تریاک را استارت کردند. این دو نفر گزارشهایی کلاسیک از ساخت توهم و الهام ایده پرداز زیر تأثیر تریاک ارائه کردند.
گاهی برای ارتقا عشق و علاقه مصرفکنندگان دود تریاک به عملهای جنسی، به تریاک، آرسنیک اضافه مینمایند. گزارشهایی وجود داراست که آرم میدهد این فعالیت دربین مصرفکنندگان این ادغام مسمومیت ناشی آرسنیک تولید کردهمیباشد.[۱۹]
جنسهای تریاک
۱- تریاک ناپخته (Raw or Crude opium)
۲- سوخته تریاک (Opium dross): ماده قیری (قطران) میباشد که بعداز تدخین تریاک ناپخته باقی می ماند.
۳- شیره تریاک (Opium sap): جوشانده تریاک سوخته (با یا این که فارغ از تریاک نپخته) میباشد.
۴- تنتور تریاک (Opium tincture): از حل کردن تریاک در آب و الکل (۱۹ درصد حجمی-حجمی اتانول) ساختوساز می شود و هر ۱۰۰ سی سی آن دربردارنده یک گرم مورفین میباشد (محلول یک درصد).
۵- عصاره تریاک (Opium extract): با خیساندن تریاک ناپخته در آب تهیه و تنظیم می گردد.
۶- شربت تریاک (Opium syrup): از مخلوط شربت شکر و ۲.۵ درصد عصاره تریاک تهیه و تنظیم می شود.
سوخته
سوخته تریاک (Opium dross) در اصلاح عامیانه و در ارتباط با مشتقات تریاک به باقی ماندهی قیری (قطران) و کربنیته گردیده تریاک که در هنگام تدخین (کشیدن) در آلت به کارگیری که متداولترین آن بافور است و در نصیب حقه سفالی و سرامیکی آن از روش رخنه کوچکی که در موقع حریقخور شدن تریاک به یاری زغال گداخته در طول تدخین به طور ماده کم آب و به رنگ مشکی گردآوری میشود گفته میگردد.
شیره تریاک
سوخته تریاک مشتمل بر ناخالصیهایی از قبیل مانده تریاک و مواد اضافه کربنی و خاکستر و همینطور پاره ای ترکیبات مرفینی در تریاک میباشد و با حل شدن در آب از ناخالصیها غیروابسته گردیده و با صاف کردن آب از ناخالصیها به سیرتکاملهایی متعدد و شبیه آیتم به کار گیری قرار می گیرد. بوسیله جوشاندن آب، شیره (Opium sap) آن را می گیرند.[۲۰]
شکاف اعتیاد به تریاک
طرزهای زیادی برای رخنه اعتیاد به تریاک وجود داراست. داروهای گزینه به کار گیری مشمول مورد ها ذیل می باشند:
بوپرنورفین (تحت عنوان ضد درد، مسکن توانا و جایگزین مواد مخدر و اعتیادآور)
شربت تریاک (یک ماده مخدر و مسکن درد و اعتیاد آور)
متادون (داروی نگهدارنده برای مهار اعتیاد به هروئین و مواد مخدر و اعتیاد آور)
ایبوگین[۲۱]
حب جدوار (داروی شکاف اعتیاد، مسکن حاذق و ضد درد)
نالوکسان (برای تشخیص و معالجه مسمومیتها با مواد مخدر یا این که کمای ناشی از آن مصرف میشود)
نالتروکسان (تحت عنوان داروی کمکی برای معالجه اعتیاد به عمل میرود)
تریاک، عصارهٔ کم آبگردیده گیاه خشخاش میباشد که از خراشیدن این گیاه، بهدست می آید.بهترین دکتر ترک اعتیاد مشهد[۳] حدود ۱۲ درصد از تریاک را مرفین، تشکیل میدهد که یک آلکالوئید اپیوئیدی ضد درد میباشد. مرفین از روش فرایندهای شیمیایی به هروئین و بقیه اپیوئیدها برای مصارف درمانی و ساخت و ساز مواد مخدر تبدیل میشود. در تریاک، آلکالوئیدهای دیگری به عنوان مثال کدئین، نارسئین، پاپاورین، نوسکاپین و تبائین نیز وجود داراست. تریاک به روشٔ سنتی، با ساختوساز خراش بر روی کپسولهای بذر و در واقع میوه گیاه خشخاش و عدهآوری عصاره (لاتکس) و کم آب کردن آن ساختوساز میگردد.[۴] با تبدیل تریاک به مرفین، %۸۸ از وزن تریاک کاهش یافته و قاچاق آن، سهل وآسانخیس شود. با تبدیل مرفین به هروئین، تأثیر آن نسبتاًً ۲ موازی گردیده و ارزش نسبی آن نیز ارتقاء می یابد.[۵][۶]
مصرف مداوم مرفین منجر ارتقاء نیاز تن و تعلق فیزیکی بهاین ماده و بهوجود داخل شدن تحمل دارویی و اعتیاد میشود. تریاک از دیرباز بهاستدلال مختصات ضد درد آن، گزینه اعتنا پزشکان و جراحان بودهمیباشد.
واژه و کلمهشناسی
تریاک، از کلمه و واژه یونانی θηριακή (به انگلیسی: Theriac) در معنای جان دار وحشیی، وارد لهجه فارسی شده است. در فرهنگ و تمدن قدیم یونانی، تریاک، نوشدارو گزیده شدن با حیوانها وحشی بودهمیباشد و به همین انگیزه در فارسی قدیم نیز تریایک در معنای پاد زهر بودهمیباشد.[۷]
ترکیبات
همینطور مشاهده کنید: اپیوئید
ساختار شیمیایی مرفین، مادهٔ فعال مهم تریاک
ساختار شیمیایی کدئین، مادهٔ فعال دیگر تریاک
تریاک دربردارنده دو مجموعه مهم از آلکالوئیدها میباشد.
فنانترنها برای مثال مرفین، کدئین و تبائین، که ترکیبات سایکو اکتیو مهم تریاک میباشند.[۸]
ایزوکوئینولینها به عنوان مثال پاپاورین و نوسکاپین که تأثیر قابل توجهی بر دستگاه عصبی مرکزی ندارند.
مرفین، مهم ترین و رایجترین آلکالوئید تریاک میباشد که ۱۰ تا ۱۶ درصد از کل آلکالوئیدهای تریاک را تشکیل می دهد. این ماده همچین استدلال مهم تأثیرات منفی تریاک مانند ادم ریوی، ایرادات تنفسی، کما و بعضا خطاها قلبی و ریوی میباشد.
کاربردهای درمانی
پزشکان و دندانپزشکان شبهافیونیها را برای التیام دادن دردهای خراب یا این که مزمن ناشی از بیماری، جراحی یا این که آسیبها تجویز مینمایند. در پزشکی اهل ایران از مجالهای قدیم تریاک تحت عنوان دارو حضور داشته رازی و ابن سینا و بقیه افراد آن را برای معالجه پیشنهاد کردهاند.
امروزه اکثری داروهای شبهافیونی بهطور تصنعی ساخته میشوند به عنوان مثال اکسیکدون، مپریدین، هیدروکدون و هیدرومورفین
داروهای شبهافیونی همینطور برای تخفیف سرفه میانگین تا شدید و اسهال نیز به شغل میروند. شبهافیونیهایی مانند متادون و بوپرونورفین برای درمان اعتیاد به شبهافیونیهای دیگر مانند هروئین کاربرد دارا هستند.
سوءمصرف و اعتیاد
مصرف زمان بربرهه زمانی و مداوم تریاک منجر ارتقا نیاز تن و تعلق فیزیکی بهاین ماده و بهوجود وارد شدن تحمل دارویی و اعتیاد میگردد. معتادان به تریاک در کشورایران، روزمره بهطور معدل ۸ گرم تریاک مصرف مینمایند.[۹][۱۰] بعضا از داروهای شبهافیونی رسمی تجویز گردیده مانند کدئین، هیدرومورفون، اکسیکدون نیز گزینه سوءمصرف قرار می گیرند. مبتنی بر یک بازرسی که در سال ۱۹۹۹ صورت گرفته جمهوری اسلامی ایران بیشتراز هر جای دیگری با دغدغههای ناشی از مصرف تریاک غیر رسمی روبروست. بر پایه ی این مطالعه ۲٫۸ درصد از جمعیت ۱۵ تا ۶۴ سال جمهوری اسلامی ایران در گیر این اختلال میباشند.[۱۱]
تاریخچه
مردی از خویشانٔ آخا در تایلند در حالا کشیدن تریاک
تصویر یک شیرهکشمنزل در چین از لحاظ یک دنیاگرد غربی در قرن نوزدهم
خاستگاه اولٔ گیاه خشخاش سواحل مدیترانه باشد که به طور طبیعی در آنجا میروییدهمیباشد. بخش اعظمی از منابع کهن مثلا سفرنامه ناصر خسرو خاستگاه تریاک را مصر معرفی کردهاند ولی تفحصهای نو گویای آن میباشد که اسرار به فعالیت آوردن و مصرف تریاک از شرق اروپا در حیطهٔ بالکان و دور و بر دریای سیاه به جنوب و از آنجا به غرب شیوه یافتهمیباشد.
کشت خشخاش بهمراد به کارگیری غذایی از دانههای آن، و تخفیف درد و بیحسی و مراسم مذهبی دستکم از بعدازظهر برنز بدین سو ادامه داشتهمیباشد. سومریان، آشوریها، مصریها، هم محلی جزیره کرت، مینوسیان، یونانیان، رومیها، ایرانیان و اعراب هرکدام در معرفی این گیاه نقشی داشتهاند.
مصرف تریاک به صورت سنتی آن تا هنگام نبرد داخلی ایالات متحده ادامه یافت. از آن پس با کسب مرفین و امکان تزریق آن این دارو به مهمترین داروی ضد درد برای مجروحان جنگی تبدیل شد. مرفین هنوز هم پرمصرفترین دارو برای مجروحان جنگی و مصدومان سوانح میباشد.
باستانشناسان به شواهدی دست یافتهاند که از کشت تریاک در ۱۵٬۰۰۰ سال پیش حکایت مینماید، البته تحقیق سابقه تاریخی برجای باقیمانده این زمینه را که مردمان باستان بر خاصیت و مزایای دارویی تریاک درایت داشتهاند به ثابت نمیرساند؛ آنها ممکن میباشد از این جنس بهطور سنتی و سوای اگاهی از کیفیت همت آن به کار گیری کرده باشند. در امپراتوری روم احتمالاً از تریاک در مراسم مذهبی به کارگیری میکردند، شاید از اثرات این دارو برای نمادین کردن پروسه مرگ و حلول روح در کالبدی دیگر افتتاح نموده باشند. حتی سابقه دیرینخیس حاکی از آن میباشد که مردمان باستان احتمالاً بر این یقین بودهاند که تریاک میتواند شورنصیب باشد، هرچند شواهدی که بر پایه ی به کار گیری تفریحی از تریاک باشد در چنگ وجود ندارد.[۱۲]
نزدیک به سال ۳۴۰۰ ق. م کنار دریانشینان دجله و فرات تریاک به فعالیت میآوردند. سومریها آن را با اسم «ها» و «جل»، به معنای گیاه شور شناخته و تصور می گردد مصریها طریق کشت و مصرف خشخاش را از سومریها آموخته باشند. مثالای از تریاکی که از بقعهٔ «چا» در مصر به دست آمدهمیباشد، به سده ۱۵ قبل از به دنیا آمدن میرسد و تریاک شهر «تب» در مصر آوازه متعددی داشت. اسم این مخدر در سنگنبشتههای آشوری هم آمدهمیباشد. آشوریان آن را «روغن شیر» میخواندهاند.
در سدهٔ ۱۳ قبل از به دنیا آمدن زمانه طلایی تریاک با کشت کلان آن در تبس پایتخت مصر شروع شد، بازرگانان تریاک را از مصر به کارتاژ، یونان و اروپا میبردند. بعد از آن کشت خشخاش در قبرس توسعه قابل مراعاتای داشت و تریاک که یکی مهم ترین داروهای یونان در آن هنگام شمرده می شد از روش حمله اسکندر به کشورایران و هند رویه یافت.
اثرات رازآلود و خیره کننده تریاک سبب ساز شوید تا در اکثری از نقاط به عنوان مثال یونان باستان در مراسم آیینی و مذهبی همانند دارویی مقدس از آن استعمال شود و در اُدیسه نوشتهٔ هومر، حماسهسرای بلندمرتبه یونان، نیز از آن خاطر شده است. رومیان نیز از روش یونانیان با این داروی مخدر آشنا شدند. تریاک نزد آنان دارویی مذهبی و نمادٔ خواب و مرگ بود و سومنوس ایزدبانوی خواب یک مجموعه گیاه خشخاش در اختیار داشت.
عربها که از روش مصریها با تریاک تحت عنوان یک داروی مسکن دردها آشنا گردیده بودند، ایجاد و کسب و کار آن را به صورت یک صنعت والا سامان دادند. با توسعه حکومت خلفای اسلامی بازرگانان عرب، تریاک را که کالایی ارزشمند بسیار، وسعت نادر و در موقعیت ساده فاسد نشدنی بود، با خویش به سراسر عالم بردند.
با شروع مبارزههای صلیبی، تریاک مجدد در اروپا دوستداشتنی شد. جنگجویان مسیحی از روش مسلمانها با تریاک آشنا گردیده و با نقل ماجراهای فرضی از توان جادویی گیاه خشخاش و تریاک و تأثیر شربت سحرآمیز آن بر سربازان رخنه ــ که با تناول کردن تریاک خویش را رویینبدن میپنداشتند- افسانههایی را در زمینه ی این گیاه دارویی رایج کردند. نظیر اینگونه افسانههایی در کشور ایران نیز رایج گردیده و از جمله در شاهنامه اسدی طوسی چشم میگردد.
با ضعف اقتدار عربها، بیزنس تریاک به دست ونیزیها به زمین خورد. دراین فرصت امپراتوران مغول هند نیز به درآمد سرشار این کالا پی بردند و کشت خشخاش را در هند تشویق کردند. مصرف معمولی تریاک در اجتماعات آن روز، منجر بروز اعتیاد فی مابین عده ای از عموم و عیب گیری گروهی از دانشمندان از مصرف بیراهٔ تریاک شد. طبیعیدان فرانسوی پیر بلون بعد از رجوع و برگشت از هجرت آسیای صغیر و مصر در سال ۱۵۴۶ دربارهٔ معتادان شکاف اینگونه نوشت: «نمیقدرت ترکی را روءیت کرد که تا واپسین دینار پولش را برای خرید تریاک ندهد. یک رخنه مدام با خویش تریاک داراست، خواه در پیکار و خواه در صلح. شکافها بعد از میل کردن تریاک خویش را دلیرتر فکرمیکنند و از مخاطرات نبرد نمیهراسند. در طی پیکار هر شکاف هر مقدار تریاک پیدا نماید، می خرد، چنانکه دیگر خریدن تریاک بسیار طاقت فرسا میگردد.» و دربارهٔ بیزنس تریاک میگوید: «۵۰ شتر دیدم که توشه آن صرفا تریاک بود و به سوی اروپا میرفت.» آکوشتا پزشک معالج پرتغالی هم تریاک را شایسته ترین نحوه گمراهی عموم مشرق زمین میخواند و میگوید: «تریاک آن ها را آنچنان پست کردهمیباشد که بدن به هر ذلتی می دهند».
تریاک در قرن چهارم میلادی به چین هم رسید، البته صرفا بعد از نقطه نهایی سدههای وسط و استارت سفرهای دریایی دولتهای اروپایی بود که آن ها بیزنس پرسود تریاک را دریافتند. مصرف تفریحی تریاک بهطور کبیر از سده ۱۵ میلادی در چین استارت شد. در بالا به جهت کمیابی و گرانی بهندرت واقعه میبهزمینخورد. ولی از قرن هفده به بعد از آن بیزنس تریاک صورت منظمی پیدا کرد و با پیشرفت مصرف آن خصوصیت اعتیادآوری آن معلوم شد. در ۱۷۲۹ مصرف تریاک در چین ممنوع شد. موازنه منفی تجاری انگلیس در مقابل چین موجب شد که انگلیسیها برای ارتقاء صادرات خویش و بهبود ذخایر ارزیشان، چینیها را به مصرف تریاک که در هند کاشته می شد تشویق نمایند.
مخالفت امپراتور چین با بارگیری محمولههای تریاک در بنادر این مرزو بوم به دو نزاع تریاک در ۱۸۴۰ و ۱۸۵۸ بین بریتانیا و چین باعث شد. چین در هر دو پیکار باخت خورد و انگلیسیها بیزنس تریاک را در سراسر چین بهدست آورند. رفتهرفته با ارتقاء مصرف، ساخت و ساز تریاک در درون چین نیز استارت شد تا جایی که در سال ۱۹۰۵ بیشتراز یکچهارم مردان چینی به تریاک اعتیاد داشتند. در بقیه نقاط عالم هم تا پیش از اواخر قرن نوزدهم مصرف تفریحی یا این که اعتیادآور تریاک بسیار بهندرت حادثه میزمینخورد.
تاریخچه تریاک در کشور ایران
استارت تریاک کاری در جمهوری اسلامی ایران
کاهش ایجاد ابریشم و خشکسالیهای پشت سر هم سبب ساز چالش اقتصادی گردیده بود. احتمالاً این سبب شد سپهسالار بفکر بیافتد که از درآمد صدور تریاک می گردد به سرزمین امداد کرد.
میرزا حسین خان سپهسالار در مأموریت بمبئی، حدود ۱۸۵۰ میلادی در یک کدام از گزارشهای خویش منافع کشت خشخاش در جمهوری اسلامی ایران را از دید صادرات گوشزد کرد و دولت نیز بر پایه ی این گزارش، کشت خشخاش را در امر قرار بخشید و به اشاعه آن پرداخت.[۱۳]
فریدون آدمیت مینویسد:
تا نصفه سدهٔ پیشین نیز کشت خشخاش رواجی نداشت و در نوشتههای مؤلفان فرنگی که دراین مجال به جمهوری اسلامی ایران آمدهاند، هیچ اشارهای به تریاک کشیدن نیافتیم. و درحال حاضر آنکه از عادت غلیان کشیدن و کشت تنباکو اکثر وقت ها حرف گفتهاند. ولی در همین سالهاست که می بینیم به کشت تریاک توجهی شده است؛ برای مثالً در ۱۲۶۷ قمری (۱۸۵۰م) تریاککاری در حوالی طهران به مرحله تست درآمد که نتیجه ها آن را بسنجند. بعداز ده سال یعنی از حدود سال ۱۲۷۷ قمری (۱۸۶۰ م) به بعد از آن میباشد که در اثر ها مؤلفان اروپایی به عادت تریاک کشیدن [ایرانیان] اشاره شده؛ تا اینکه دامنه آن پهناور شد و اکثر زمان ها ولایات کشورایران را فرا گرفت. ظاهراً از ۱۸۷۰ میلادی تریاک جمهوری اسلامی ایران بهتیتر ماده صادرات میانالمللی درآمد، و کشاورزان رفتهرفته قسمتی از زمین ها گندمخیز را به کشت خشخاش اختصاص دادند.[۱۴]
در اولین سال زراعی بعداز صدارت سپهسالار کشت تریاک چنان توسعه و گسترش یافت که در کنار استدلال خشکسالی بهتیتر یکیاز عامل ها مؤثر در رکود کشت غلات و بقیه تولیدها، موجب بروز قحطی وحشتناک در مرز و بوم شوید.
کنسول انگلیس در بوشهر دراینباره مینویسد:
«یکسری سال پیشین بهره حاصله از تریاک، اعتنا ایرانیان را جلب کرد و نسبتاًً همه زمین ها جانور و مطلوب در یزد، اصفهان و جاهای دیگر به کشت خشخاش تخصیص یافت و کشت غلات و بقیه محصول ها پشتگوش انداخته شد . . . [این موضوع] با خشکسالی و بقیه عامل ها تلفیق شد و سبب به قحطی سال ۱۸۷۱–۱۸۷۲ شوید.»[۱۵]
ضابطه تریاک
قبل از سال ۱۲۸۹خ رسمی برای تریاک وجود نداشت و این ماده مخدر یک کدام از کالاهای صادراتی قانونی مملکت بود[۱۶]
وزیر مالیه مرتضیقلی خان صنیعالدوله لایحه ای با تیتر «تحدید تریاک» به مجلس ارسال کرد که در ۲۱ اسفند ۱۲۸۹ به ثبت مجلس شورای ملی رسید که برای تریاک مالیات انتخاب (مثقالی سیصد دینار) و مصرف شیره تریاک را ممنوع و مصرفکنندگان تریاک را مکلف می کرد بعد از مصرف، سوخته تریاک را به وزارت مالیه تحویل دهند و برای هر مثقال سه شاهی حقالزحمه اخذ نمایند. دولت از این سوخته برای اشخاصی که قوی به سوراخ شیره نبودند، استعمال می کرد.
ضابطه تحدید تریاک در جهت از در بین بردن بدون نقص و تدریجی مصرف تریاک در جمهوری اسلامی ایران مقرر کرد که از دو سال آنگاه، مالیات تریاک هرساله یکصد و پنجاه دینار ارتقا یابد و بعد از هفت سال، مصرف شیره به طور بی نقص ممنوع و مصرف تریاک فقط تحت عنوان دارو مجاز خواهد شد. با این حالا، ساخت تریاک در کشورایران به خواسته صادرات ادامه مییافت و حتی تشویق میشد زیرا این ضابطه، تریاک صادراتی را از مالیات معاف کرد.[۱۷] با وجود این ایجاد و مصرف تریاک در درون کشورایران ارتقا یافت.
به گفته عبدالله یاسایی نماینده سمنان و دامغان، در سیستان و خراسان «اکثر زمان ها عائلهها از زن و مرد و اطفال دچار میباشند به استفاده افیون. ای بسا عائلهها که در فیض استفاده افیون از هستی ساقط گردیدهاند و در تنگنای فقر و وفاقه افتاده، بیراهحل و پریشان گردیده، به حدی که سرگرم تکدی گردیدهاند».
ترویج شیرهمنزلها در جمهوری اسلامی ایران نیز در سالهای آخری عصر قاجار از خراسان و سیستان شروع شد و به طهران رسید.[۱۸]
در سالهای نهایی زمان قاجار، کشور ایران از تأمین کنندههای عمده تریاک دنیا بود و سالیانه هفت و نیم میلیون تومان از اینراه درآمد داشت.
ایجاد و بیزنس
در سال ۱۹۸۰ حدود ۲ هزار بدن تریاک (چه رسمی و چه غیر قانونی) به بازار عرضه شد و به ۵ هزار بدن در سال ۲۰۰۰ رسید. سازمان بهداشت جهانی برآورد کرده که برای تأمین نیازهای پزشکی جهان بایستی ساخت و ساز تریاک پنج موازی بیشتر گردد. در سال ۲۰۰۲ بها تریاک برای کشاورزان حدود ۳۰۰ دلار برای هر کیلو و برای خریداران ۸۰۰ دلار بود ولی در خیابانهای اروپا ارزش آن به ۱۶ هزار دلار میرسید.
امروزه افغانستان مطرح ترین خالق تریاک دنیاست. تا قبل از دستور نهی کردن کشت تریاک به وسیله طالبان در سال ۲۰۰۰ این مرز و بوم هر سال حدود ۷۰ درصد تریاک جهان را تأمین می کرد. در آن سال ایجاد تریاک این سرزمین ۹۴ درصد کاهش یافت.
1سال سپس ایالات متحده و متحدانش به افغانستان حملهور گردیده و طالبان را سرنگون کردند. کشت خشخاش بهسرعت ارتقا یافته و افغانستان رده خویش را تحت عنوان وسیع ترین خالق این کالا از برمه پس گرفت.
در سال ۲۰۰۶ ساخت تریاک در افغانستان به بالاترین معیار خویش در تاریخ رسید. مطابق برآورد اداره مواد مخدر و جرایم سازمان ملل؛ در سال جاری در افغانستان ۶۱۰۰ بدن تریاک در ۱۶۵۰ کیلومتر مربع کشت شد که هم اندازه ۸۲ درصد ساخت و ساز جهانی بودهمیباشد.
بها هروئین به دست آمده ۳٫۵ میلیارد دلار بود که ۷۰۰ میلیون دلار آن بخش کشاورزان افغان شده است. با این درحال حاضر کشت تریاک که به ارزش ۱۳۸ دلار در هر کیلو به فروش می سید تا ده موازی کشت گندم برای کشاورزان سودآور بودهمیباشد.
در وسط قرن بیستم بیشترین ساخت و ساز تریاک در جنوب شرقی آسیا پر اسم و رسم به مثلث طلایی مشتمل بر کشورهای برمه، تایلند و لائوس ایفا میشد. فعلا نیز بعداز افغانستان کشورهای مثلث طلایی (به ویژه برمه)، پاکستان، کلمبیا، گواتمالا و مکزیک تولیدکنندگان آینده تریاک میباشند.
ساخت رسمی تریاک نیز در بخش اعظمی از کشورها با تحقیق سازمانهای رسمی ایفا میگردد. در طریق رایج ساخت پزشکی تریاک تمام گیاه خشخاش (به جز ریشه و برگ) در یک محلول اسیدی قرار میگیرد و آنگاه آلکالوئیدها از آن دستیابی گردیده و تلخیص میگردد. این شیوه در زمانه نبرد دوم جهانی در بریتانیا ابتکار عمل شد.
در هند ساخت و ساز رسمی تریاک ایفا میگردد. در سال ۲۰۰۸ کشاورزان میتوانستند تایید صلاحیت کشت تریاک در هزار متر مربع زمین خویش را گرفته و برای محافظت جواز خویش می بایست ۵۶ کیلو تریاک نپخته خالص را به دولت بفروشند.
شیوههای مصرف
تریاک ناپخته توقیفگردیده در افغانستان
تناول کردن و تدخین (دود کردن) دو نحوه مصرف معمول تریاک میباشند. تزریق تریاک بسیار خطرناک میباشد زیرا قسمتهای نامحلول در آب متعددی دارااست و می تواند سبب ساز ایست قلبی خواهد شد. قبل از میل کردن تریاک معمولاً آن را حرارت داده و میپزند یا این که در آب حل کرده و تنها قسمت محلول در آب را میخورند. زیرا مرفین و بیشتر آلکالوئیدهای مؤثر تریاک محلول در آب میباشند. در قرن نوزدهم، دمنوش خشخاش یک آبمیوه معمول دارویی بود، ولی در قرن بیست و یکم این عادت معمولاً به معتادان تریاک محصور میشود.
حرارت دادن به تریاک به خواسته ساخت و ساز دود میتواند محتویات این دارو را کم کند. تریاک به مراتب ضعیفخیس از بعضی مواد ساخت گردیده نتیجه ها از آن مانند مرفین و هروئین میباشد. این واحد سنجش در بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ موازی تقریب زده میگردد. خلال این، در حالیکه تمام دُز هروئین مصرفی ممکن میباشد کاسه تعدادی ثانیه جذب خواهد شد، یه خرده تریاک به اندازه یک پیپِ پُر، در مقطع وقتی بسیار زمان برخیس کشیده میشود و به آهستگی تأثیرات خوش خویش را به مصرفکننده میچشاند. تدخین تریاک، طرزهای مختلفی داراست که استعمال از وافور و ابزارهای چپقمانند دیگر و همینطور به کار گیری از سیخ و سنجاق شیوههای رایج میباشند. شعر سرا انگلیسی، سمیوئل تیلور کولریج و همینطور تامس د کوئینسی، به دلایل پزشکی مصرف تریاک را استارت کردند. این دو نفر گزارشهایی کلاسیک از ساخت توهم و الهام ایده پرداز زیر تأثیر تریاک ارائه کردند.
گاهی برای ارتقا عشق و علاقه مصرفکنندگان دود تریاک به عملهای جنسی، به تریاک، آرسنیک اضافه مینمایند. گزارشهایی وجود داراست که آرم میدهد این فعالیت دربین مصرفکنندگان این ادغام مسمومیت ناشی آرسنیک تولید کردهمیباشد.[۱۹]
جنسهای تریاک
۱- تریاک ناپخته (Raw or Crude opium)
۲- سوخته تریاک (Opium dross): ماده قیری (قطران) میباشد که بعداز تدخین تریاک ناپخته باقی می ماند.
۳- شیره تریاک (Opium sap): جوشانده تریاک سوخته (با یا این که فارغ از تریاک نپخته) میباشد.
۴- تنتور تریاک (Opium tincture): از حل کردن تریاک در آب و الکل (۱۹ درصد حجمی-حجمی اتانول) ساختوساز می شود و هر ۱۰۰ سی سی آن دربردارنده یک گرم مورفین میباشد (محلول یک درصد).
۵- عصاره تریاک (Opium extract): با خیساندن تریاک ناپخته در آب تهیه و تنظیم می گردد.
۶- شربت تریاک (Opium syrup): از مخلوط شربت شکر و ۲.۵ درصد عصاره تریاک تهیه و تنظیم می شود.
سوخته
سوخته تریاک (Opium dross) در اصلاح عامیانه و در ارتباط با مشتقات تریاک به باقی ماندهی قیری (قطران) و کربنیته گردیده تریاک که در هنگام تدخین (کشیدن) در آلت به کارگیری که متداولترین آن بافور است و در نصیب حقه سفالی و سرامیکی آن از روش رخنه کوچکی که در موقع حریقخور شدن تریاک به یاری زغال گداخته در طول تدخین به طور ماده کم آب و به رنگ مشکی گردآوری میشود گفته میگردد.
شیره تریاک
سوخته تریاک مشتمل بر ناخالصیهایی از قبیل مانده تریاک و مواد اضافه کربنی و خاکستر و همینطور پاره ای ترکیبات مرفینی در تریاک میباشد و با حل شدن در آب از ناخالصیها غیروابسته گردیده و با صاف کردن آب از ناخالصیها به سیرتکاملهایی متعدد و شبیه آیتم به کار گیری قرار می گیرد. بوسیله جوشاندن آب، شیره (Opium sap) آن را می گیرند.[۲۰]
شکاف اعتیاد به تریاک
طرزهای زیادی برای رخنه اعتیاد به تریاک وجود داراست. داروهای گزینه به کار گیری مشمول مورد ها ذیل می باشند:
بوپرنورفین (تحت عنوان ضد درد، مسکن توانا و جایگزین مواد مخدر و اعتیادآور)
شربت تریاک (یک ماده مخدر و مسکن درد و اعتیاد آور)
متادون (داروی نگهدارنده برای مهار اعتیاد به هروئین و مواد مخدر و اعتیاد آور)
ایبوگین[۲۱]
حب جدوار (داروی شکاف اعتیاد، مسکن حاذق و ضد درد)
نالوکسان (برای تشخیص و معالجه مسمومیتها با مواد مخدر یا این که کمای ناشی از آن مصرف میشود)
نالتروکسان (تحت عنوان داروی کمکی برای معالجه اعتیاد به عمل میرود)
استمرار و صبر